This website requires Javascript for some parts to function propertly. Your experience may vary.

Kalkmarknad 2023 – landsoversikt landbrukskalk | Plantekultur

Kalkmarknad 2023 – landsoversikt landbrukskalk

God kalktilstand er ein basis for god jordkultur, til liks med god grøftetilstand nødvendig på all landbruksjorda vår.  Deretter kjem dei neste stega som rett planteval – vekstkultur og sort – og nøye tilpassa gjødsling.  Men utan basisen får vi lite ut av plantekulturen.

Like fullt oppstår ein del diskusjonar og motsegn i det landbruksfaglege miljøet om vi kan over- eller feilkalke på enkelte jordtypar.  Men vi må halde fast på det store biletet: Det er omfattande jordforsuring som er hovudproblemet, og dette avgrensar produktivitet og driftsøkonomi i store delar av norsk landbruk.

Det er for så vidt korrekt at det er næringsfattige jordtypar som er vanskelege å tilpasse m.o.t. næringsstoffbalansar, og som då også er problematiske å kalke optimalt.  Det gjeld humusfattige sandjorder (sparagmitt-jorder i Østerdalen og i Finnmark), høgmosemyr med låg omdanningsgrad, og heilt nydyrka, skarp skogsjord på næringsfattig silt og sand.  Desse må kalkast med stor aktsemd.  Men for øvrig er dyrkajorda vår gamal kulturjord, vel gjødsla og bufra gjennom generasjonar, og er robust.  Det gjeld også moldrike mineraljorder og reine bakkemyrer i sigevassområde.  pH 5,3 er uforsvarleg låg for alle organisk rike jorder, mens mål-pH må tilpassast sensitiviteten.  Bonden og rådgivingstenesta kjenner jordene på skifta.  Liksom ved skogskalking er det dei beste bonitetar som har eit stort potensiale ved kalking, og det meste av kulturjorda i jordbruket har generelt stor produksjonsevne, men ofte mangelfullt utnytta vekstpotensiale.

Kalkinga har mange effektar, i fleire trinn:
I.

Kalking til pH 5,5 for felling av giftige konsentrasjonar av aluminium, jern og mangan

II. 
Kalking til pH 6,2-6,5 for vidare god utvikling av plantar både med røter gjennomvevande under bakken, og stor overjordisk avling. Fosfor har eit beste vindauge for planteutnytting ved pH 5,5-6,5, og først i området over pH 6,5-7,0 får vi gradvis felling av Ca-fosfat, nydanning av apatitt.  Nitrogen i organisk stoff som skal mineraliserast til plantetilgjengeleg ammonium og nitrat, kan vi i liten grad spare i ein jordbank.  Det kan fort gå til både vatn og atmosfære.  Kalking er, saman med god grøfting, eit effektivt tiltak mot nitrøse drivhusgassar (NOx) som lystgass.

III.             
Kalking minst opp mot pH 6,5 fører til felling og binding av ei rekke tungmetall som ikkje bør takast opp av plantane, men vi er i området pH 6,5-7,0 inne i kritiske område for sporelementmangel, og det gjeld spesielt kopar, jern, sink, bor og mangan, for det siste gjerne i samspel med redokstilstand, her tørkeeffektar i jord.

IV.             
Sterk kalking over pH 7,0 er viktig for jordstruktur, spesielt på leire.  Men også sterkt bufra moldrik jord kan gå frå kleimete tilstand til god grynstruktur.

Kalkutbodet er breitt i marknaden, som framstilt med Landsoversikta i tab. 1.

Tekstforfattar: Rådgivande Agronomar, Karl-Jan Erstad

Tabell 1.  Aktuelle kalkprodukt med nøkkeldata for kvalitet, sortert etter leverandør (2023).

Produsent/leverandør Handelsnamn Varetype NV Kalkverdi 1 år/5 år +3 Mg. %
Eidsberg Bygdeservice Jordbrukskritt 0-5 mm Dansk kritt *1) 47 34/40 0,4
Franzefoss Minerals
Avd. Verdalskalk Agri Brentkalk VK Brent kalkstein 97 97/97 0,4
Avd. Verdalskalk Agri Hydratkalk VK Hydratkalk 74 74/74 0,3
Avd. Hole Kalk Agri Mel Ho Kalkmjøl 52 51/51 2,4
Franzefoss Minerals Agri Dol Granulert OMG Gran. dolomitt *2) 55 54/54 12
Franzefoss Minerals *3) Agri Pro Calcium Kalkmjøl 50 50/50 0,2
Franzefoss Minerals Agri Dol Granulert OMG m/kopar m/kopar Granulert dolomittmjøl 55 54/54 12
Avd. Verdalskalk Agri Micro VK Kalkmjøl 56 56/56 0,2
Avd. Verdalskalk Agri Grov VK Grovkalk 57 42/51 0,2
Avd. Ballangen Agri Dol Grovdolomitt 61 35/48 11,2
Avd. Ballangen Agri Åte BA Annan kalk 61 35/48 11,2
Franzefoss Minerals *4) Agri Grovkalk VIE *5) Grovkalk 55 38/51 0,4
Franzefoss Minerals *6) Agri Grov LAE *7) Grovkalk 55,5 39/51 0,4
Franzefoss Minerals Agri Brent Dolomitt *8) Brent dolomitt 110 110/110 23
Franzefoss Minerals Agri Dol SMS *9) Grovdolomitt 60 35/48 12
Høst Verdien i Avfall Silisiumkalk *10) Ca-silikat 0-2 mm 53 53/53 0,8
Gausdal Kalk Grov kalkdolomitt Grov kalkdolomitt 52 32/44 8,4
Guttormsen Kalk og Anlegg *11) Blanda kalk – skjelsand Mg-rik Annan kalk *12) 55 51/53 10,5
Blanda kalk – MgO skjelsand Mg-rik Annan kalk *13) 60 56/60 9
OMYA Hustadmarmor Biokalk Kalkmjøl *14) 39 39/39 0,4
Visnes Kalk Finkalk 0-0,5 mm Kalkmjøl 55 51/55 0,4
Grovkalk K1 Grovkalk 55 38/51 0,4
Grovkalk K2 Annan kalk 55 22/39 0,4
Visnes Mg-kalk 4,5% Annan kalk *15) 57 37/50 4,5
Langnes Marmorbrudd Langneskalk ekstra fin Grovkalk 55,5 39/51 0,3
Langnes finkalk Grovkalk 55,5 37/50 0,3
Langnes landbrukskalk fin Mg 6% Annan kalk *16) 47 32/43 6
Glærum Kalksteinsgruve Landbrukskalk 0-1 mm Grovkalk 55 40/51 0,3
Landbrukskalk 0-3 mm Grovkalk 55 27/42 0,3
Roslagen Shipping (Boston) Agromar Killingøy Skjelsand 41 32/37 0,8
Gerd Stensen Korallsand fin Skjel-/korallsand 40 26/33 2,1
Råde Mølle (Fiskå Mølle) Langneskalk ekstra fin Grovkalk 55,5 39/51 0,3
Calcinor dolomitt 0-3 mm Mg 12% *17) Annan kalk 59,5 37/46 12

Merknader *)

1 Produsert av Kongerslev Kalk AS, Danmark
2 OMYA Björka Mineral AB, Sverige
3 Ultrafint som blandast i sprøyte, produsert av OMYA i Portugal
4 Produsert av Visnes Kalk
5 Identisk produkt med Visnes Kalk – Grovkalk K1
6 Produsert av Langnes Marmorbrudd
7 Identisk produkt med Langneskalk ekstra fin
8 Produkt produsert hos SMA i MO i Rana, berre i BB (storsekk)
9 Dolomitt produsert hos SMA i Seljeli, Vefsn, Nordland
10 Produkt framstilt av slagg frå produksjon av solcelle-silisium hos Rec Solar, Kristiansand
11 Kalkleverandør Agder (lager Tvedestrand)
12 Blanding 60/40 Magnokalk (tidl. RHI Normag) og Agromar Killingøy (Roslagen Shipping/Boston)
13 Blanding 25/75 MgO Fines (tidl. RHI Normag) og Agromar Killingøy (Roslagen Shipping/Boston)
14 Flytande kalkmjøl med 24-30% vatn, dempar lukt i husdyrgjødsel
15 Blanda kalk 60% Grovkalk K1 + 40% Agri Dol 0/2 (Franzefoss Minerals)
16 Blanda kalk 80% Langnes finkalk + 20% Olivinmjøl Landbruk Standard (Sibelco Åheim)
17 Produsert av Calcinor, Bilbao, Spania